အခုဆုိရင္ ကဘာၾကီးဟာ သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္ဆုိင္ရာၿခိမ္းေျခာက္မႈဒဏ္ေတြကုိ အလူးအလဲခံေနရပါတယ္ လုိ႔ ေျပာလာသူကေတာ့ သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္ဆုိင္ရာဘာသာရပ္နဲ႕ ေက်ာင္းၿပီးခဲ့ၿပီး ပတ္၀န္းက်င္ထိန္းသိမ္းေရးလုပ္ငန္းေတြ လုပ္ကုိင္ေနတဲ့ လူငယ္တစ္ဦးပါ။ သူက သူသိထားတဲ့ သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္ယုိယြင္းမႈဆုိင္ရာ အခ်က္အလက္ေတြကို စိတ္လုိလက္ရ နဲ႔ အခုလုိရွင္းျပေပးခဲ့ပါတယ္။ - အခု က်ေနာ္တုိ႔ရဲ႕ ကဘာေျမဟာ သိပ္ကုိ သတိထားစရာေကာင္းတဲ့ သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္ထိခုိက္မႈေတြနဲ႔ ရင္ဆုိင္ေနရပါတယ္။ က်ေနာ္ က oversea မွာရွိတဲ့ တက္ကသုိလ္ တစ္ခုကေန သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္ဆုိင္ရာ ဘာသာရပ္နဲ႔ ေက်ာင္းၿပီးခဲ့ၿပီး အခု ျမန္မာျပည္ကသဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္ထိန္သိမ္းမႈဆုိင္ရာ အစုိးရမဟုတ္တဲ့အဖြဲ႔အစည္းတစ္ခု(NGO)မွာ အငယ္တန္းပညာရွင္အေနနဲ႔ လုပ္ကုိင္ေနပါတယ္။ က်ေနာ္ သိထားသေလာက္ သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္ကုိယုိယြင္းထိခုိက္ ေစတဲ့အေၾကာင္းအခ်က္ေတြကေတာ့ (1) ေျမဆီလႊာျပဳန္းတီးမႈ(soil degradation)၊ (2) သစ္ေတာျပဳန္းတီးမႈ(Deforestation)၊ (3)ေရသန္႔ညစ္ညမ္းမႈ(သုိ႔) ေရသန္႔အဆင့္ အတန္း နိမ့္က်မႈ(Fresh Water degradation) ၊ (4) ဖန္ေလွာင္အိမ္အက်ိဳးဆက္ (Greenhouse effect) ေတြနဲ႔ စိမ့္ေျမေတြပ်က္စီးမႈ( Wetlands degradation)ေတြေၾကာင့္ပဲျဖစ္ပါတယ္။ က်ေနာ္က အညာသားပါ၊ ဇာတိက ရမည္းသင္းနယ္ဘက္ကပါ။ က်ေနာ္တုိ႔ၿမိဳ႕ဟာ ခရုိင္ၿမိဳ႕တစ္ၿမိဳ႕ပါ။ အခုဆုိရင္ က်ေနာ္တုိ႔ ရမည္းသင္းနယ္အပုိင္ျဖစ္တဲ့ ေရႊေတာေဒသရွိရာ ရမည္းသင္းၿမိဳ႕ အေရွ႕ေျမာက္ဖက္က မုိးထိမုိးမိေတာင္၊ႏွာပူးေတာင္၊စတဲ့ေဒသေတြဟာ ေရႊထြက္္လို႔ အနယ္နယ္အရပ္ရပ္က ေရႊတူးေဖာ္လုပ္ကုိင္သူေတြ လာေရာက္လုပ္ကုိင္စည္ကားေနပါၿပီ။ က်ေနာ္ေျပာခ်င္တာက အဲဒီမွာ တူးေနတဲ့သူေတြထဲက တစ္ခ်ိဳ႕ဟာ တရားမ၀င္တဲ့ ဆုိက္ယာႏုိက္အက္ဆစ္ဓာတ္ေတြကုိ သုံးၿပီး ေရႊဖမ္း(ေရႊထုတ္ယူတာ)တဲ့ေနရာမွာ သုံးေနၾကတာကုိပါ၊ ဆုိက္ယာႏုိက္အက္ဆစ္ဟာ အလြယ္တကူေရႊဖမ္းလို႔ရတဲ႔အတြက္ သူတုိ႔ေတြဟာ တားျမစ္ထားတာကုိသိရက္နဲ႔ မသိေအာင္သုံးေနၾကပါတယ္။ အက်ိဳးဆက္ကေတာ့ ဆုိက္ယာႏုိက္အက္ဆစ္ဓာတ္ေငြ႔ေတြဟာ ေရႊဖမ္းၿပီးလို႔ စြန္႔ပစ္လုိက္တဲ့ အရည္ေတြထဲမွာ က်န္ေနခဲ့ၿပီး ေတာင္ေအာက္မွာရွိတဲ့ ရြာေတြရဲ႕ေျမဆီလႊာ၊ ေရ စတဲ့သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္ကုိ အလူးအလဲထိခုိက္ႏုိင္စရာ အေၾကာင္းရွိေနပါတယ္။ တာ၀န္ရွိသူေတြက သည္းသည္းမည္းမည္းတားဆီးေနေပမဲ့ တာ၀န္မဲ့ၿပီး ကုိယ့္အက်ိဳးကုိ ေမွ်ာ္တဲ့ေရႊတူးသူတစ္ခ်ိဳ႕ကေတာ့ အခုထိ အဲဒီတားျမစ္ဓာတ္ပစ္စည္းကုိ သုံးေနၾကဆဲပါ။ ဆုိက္ယာႏုိက္ဟာ အရမ္းကုိ ေၾကာက္စရာေကာင္းတဲ့ ဓာတ္တစ္မ်ိဳးပါ၊ အဲဒီဓာတ္ရဲ႕အာနိသင္ဟာ ေစာေစာက က်ေနာ္ေျပာျပခဲ့တဲ့ သဘာ၀ပတ္က်င္းထိခုိက္ေစတဲ့အခ်က္ ငါးခ်က္နဲ႔ မလြတ္တန္းၿငိေနပါတယ္။ ဒီဆုိက္ယာႏုိက္ ဟာ ရမည္းသင္းလုိေဒသမွမဟုတ္ဘူး၊ ေရႊထြက္ရွိတဲ့ ေဒသေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားမွာ ၀ိသမေလာဘသမားေတြရဲ႕ အသုံးခ်ပစ္စည္းျဖစ္ေနတယ္လုိ႔ တာ၀န္ရွိသူတစ္ဦးကလည္း ေျပာဖူးတာၾကားဖူးပါတယ္။ ဘယ္လုိပဲျဖစ္ျဖစ္ က်ေနာ္တုိ႔ေတြဟာ မိမိေနထုိင္ရာ ကဘာေျမအရွည္တည္ျမဲလွပသာယာေရးအတြက္ တတ္စြမ္းသေလာက္ ကုိယ့္ရဲ႕သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္ကုိမပ်က္စီးေအာင္ ထိန္းသိမ္းၾကရပါမယ္။ ဒီဆုိက္ယာႏုိက္ကုိ သုံးေနတဲ့သူေတြထဲမွာ ခုနကလုိ သိသိၾကီးနဲ႔ အက်ိဳးစီးပြားတစ္ခုတည္းအတြက္ သုံးတဲ့သူေတြပါႏုိင္သလုိ ၊ အရုိးခံမသိလုိ႔သုံးေနတဲ့သူေတြလည္း ပါမွာပါပဲ။ ဘယ္လိုပဲျဖစ္ျဖစ္ အခု ဒီက်ေနာ္ေျပာတာေလးကုိၾကားၿပီးရင္ ေတာ့ အက်ိဳးတစ္စုံတစ္ရာရွိေကာင္းပါတယ္-လုိ႔ ေျပာျပခဲ့ပါတယ္။ အဆုိပါ ဆုိက္ယာႏုိက္(cyanide cn-)ဓာတ္ဟာ ေရႊထြက္ရွိရာေဒသမ်ားတြင္ အသုံးမျပဳရန္တားျမစ္ထားေသာဓာတ္ပစ္စည္းျဖစ္ေၾကာင္း၊ လက္၀ယ္တြင္ေတြ႕ရွိပါက ေထာင္ဒဏ္ သုံးႏွစ္ အနည္းဆုံးက်ခံႏုိင္စရာရွိေၾကာင္း သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္ဆုိင္ရာဥပေဒတစ္ခုမွာ ဆုိထားတာကုိ ေလ့လာသိရွိရပါတယ္။